อภิธานศัพท์ VPN: นิยามศัพท์สำคัญที่ควรรู้

เทคนิคของ Xray ที่ทำให้ทราฟฟิก VPN ดูเหมือนการต่อ TLS (HTTPS ทั่วไป) ไปยังเว็บไซต์จริงที่มีชื่อเสียง โดยไม่ต้องใช้ใบรับรอง (certificate) ของตัวเอง นี่คือคำอธิบายการทำงาน TUKTUKVPN ไม่อ้างผลบนเครือข่ายที่บล็อก VPN

โปรโตคอล VPN สมัยใหม่ที่โค้ดกระชับ ใช้ชุดการเข้ารหัสที่ทันสมัย ให้ความเร็วสูงและกินพลังงานน้อย เป็นมาตรฐานที่นิยมมากในปัจจุบัน ข้อจำกัดคือรูปแบบแพ็กเก็ตของมันค่อนข้างจำเพาะ จึงถูก DPI ระบุและบล็อกได้ในเครือข่ายที่กรองเข้มงวด

WireGuard เวอร์ชันดัดแปลง (fork) ที่เปลี่ยนรูปแบบแพ็กเก็ตจนไม่มีลายเซ็นแบบ WireGuard ปกติ ขณะที่ยังคงความเร็วของ WireGuard ไว้ TUKTUKVPN ใช้ WireGuard/AmneziaWG เป็นหนึ่งในโปรโตคอล

โปรโตคอลที่ทำงานบน QUIC/UDP ออกแบบให้ทนต่อเครือข่ายที่แพ็กเก็ตหลุดหรือหน่วงสูง ด้วยการควบคุมความหนาแน่นของทราฟฟิก (congestion control) ที่ก้าวร้าว จึงมักให้ทรูพุตดีบนเน็ตคุณภาพต่ำหรือการเชื่อมต่อข้ามประเทศ

พร็อกซีเข้ารหัสแบบโอเพนซอร์สที่เกิดขึ้นในจีนในยุคของ Great Firewall ปัจจุบันระบบ DPI สมัยใหม่จับลายเซ็นทราฟฟิกของมันได้แม่นขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้ Shadowsocks เพียว ๆ ถูกตรวจจับและบล็อกง่ายกว่าเดิมมาก TUKTUKVPN จึงใช้ VLESS+Reality แทน ซึ่งทราฟฟิกดูเหมือนเว็บ HTTPS ทั่วไป แต่เราไม่อ้างผลบนเครือข่ายที่บล็อก VPN

โปรโตคอล VPN โอเพนซอร์สรุ่นบุกเบิกที่ใช้งานกันมายาวนาน ปลอดภัย ผ่านการพิสูจน์มาแล้ว และรองรับแทบทุกอุปกรณ์และเราเตอร์ แต่ด้วยอายุของมัน โค้ดจึงหนักกว่า ทำความเร็วได้ต่ำกว่า WireGuard และมีรูปแบบทราฟฟิกที่ DPI จับได้ค่อนข้างง่าย TUKTUKVPN จึงเลือกใช้ WireGuard/AmneziaWG, VLESS+Reality และ Hysteria2 แทน — ควรรู้จักไว้เพราะบริการ VPN รุ่นเก่าจำนวนมากยังตั้งค่าเริ่มต้นเป็น OpenVPN

ฟิลด์ใน TLS handshake ที่บอกเซิร์ฟเวอร์ว่าเราต้องการเข้าเว็บไซต์ใด โดยส่งเป็นข้อความเปล่า (plain text) ใครที่อยู่ระหว่างทางจึงอ่านชื่อปลายทางออก แม้เนื้อหาที่เหลือจะเข้ารหัสทั้งหมด ระบบเซ็นเซอร์ใช้จุดนี้โดยตรง: ตัดทุกการเชื่อมต่อที่ SNI ระบุชื่อเว็บต้องห้าม Reality แสดง SNI ของเว็บไซต์จริง handshake ของมันจึงดูเหมือน HTTPS ทั่วไป นี่คือคำอธิบายการออกแบบ TUKTUKVPN ไม่อ้างผลบนเครือข่ายที่บล็อก VPN

โปรโตคอลขนส่งข้อมูลยุคใหม่ที่วิ่งบน UDP แทน TCP ริเริ่มโดย Google และกลายเป็นมาตรฐาน IETF ที่อยู่เบื้องหลัง HTTP/3 จุดเด่นคือเริ่มการเชื่อมต่อได้เร็ว ฟื้นตัวจากแพ็กเก็ตหลุดได้ดี และไม่ติดคอขวดแบบ TCP Hysteria2 ซึ่งเป็นหนึ่งในโปรโตคอลของ TUKTUKVPN สร้างอยู่บน QUIC จึงต่อไวและทนเน็ตโรงแรมหรือมือถือที่แพ็กเก็ตหลุดบ่อย สำหรับผู้ใช้ VPN QUIC คือเหตุผลที่ความเร็วยังอยู่ได้แม้เน็ตไม่ดี

HTTP เวอร์ชันล่าสุดที่เปลี่ยนมาวิ่งบน QUIC (UDP) แทน TCP โดยแพลตฟอร์มใหญ่อย่าง Google และ Cloudflare เปิดให้บริการด้วย HTTP/3 แล้ว Hysteria2 วิ่งบน QUIC แบบเดียวกัน จึงรับมือกับเน็ตที่แพ็กเก็ตหลุดบ่อยได้ดี

ระบบเซ็นเซอร์อินเทอร์เน็ตของจีนที่ผสม DPI, การปลอมผลลัพธ์ DNS, การรีเซ็ตการเชื่อมต่อ และการตรวจสอบเซิร์ฟเวอร์เชิงรุก (active probing) เพื่อบล็อกทั้งเว็บไซต์และ VPN ถือเป็นหนึ่งในระบบกรองอินเทอร์เน็ตที่ซับซ้อนที่สุดในโลก

เทคนิคทำให้ทราฟฟิก VPN ดูเหมือนอย่างอื่น เช่น HTTPS หรือ QUIC ทั่วไป หรือลบลายเซ็นของโปรโตคอลออก ตัวอย่างเช่น ทราฟฟิกของ VLESS+Reality ดูเหมือนเว็บ HTTPS ทั่วไป การพรางอธิบายว่าทราฟฟิกหน้าตาเป็นอย่างไร ไม่ใช่การรับประกันว่าจะเชื่อมต่อได้ และ TUKTUKVPN ไม่อ้างผลบนเครือข่ายที่บล็อก VPN

เทคนิคเซ็นเซอร์ (ที่ Great Firewall ของจีนใช้เป็นที่รู้จักที่สุด) ซึ่งไม่ได้แค่เฝ้าดูทราฟฟิก แต่ "ต่อกลับ" ไปยังเซิร์ฟเวอร์ต้องสงสัยโดยปลอมตัวเป็นไคลเอนต์ เพื่อยืนยันว่าเป็น VPN หรือพร็อกซีจริงก่อนสั่งบล็อก โปรโตคอลรุ่นเก่าอย่าง Shadowsocks เคยถูกเปิดโปงด้วยวิธีนี้มาแล้ว เมื่อ probe ไปถึงเซิร์ฟเวอร์ Reality จะได้คำตอบจากเว็บไซต์จริงที่ถูกเลียนแบบ ทั้งนี้เราไม่อ้างผลว่าโปรโตคอลใดรับมือกับ active probing ได้แค่ไหน

ฟังก์ชันที่ตัดการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตทันทีเมื่อ VPN หลุด เพื่อไม่ให้ทราฟฟิกจริงและ IP จริงรั่วออกนอกอุโมงค์ในจังหวะที่การเชื่อมต่อขาดหาย เป็นเกราะสำคัญสำหรับผู้ที่ต้องการปกป้องความเป็นส่วนตัวอย่างต่อเนื่อง

คำที่วงการใช้เรียกท่าทีเรื่องการเก็บรักษาข้อมูลของผู้ให้บริการ — เก็บอะไร นานแค่ไหน และอะไรที่ศาลบังคับให้ส่งมอบได้ ส่วน TUKTUKVPN เก็บเท่าที่บริการต้องใช้ — บัญชีของคุณ ปริมาณข้อมูลที่ใช้ไปตามแพ็กเกจ และอุปกรณ์ของคุณ ส่วนข้อมูลที่กฎหมายไทยกำหนดให้ต้องเก็บ เราเก็บและบอกตามตรง

ประเทศที่บริษัท VPN จดทะเบียนและอยู่ภายใต้กฎหมาย ซึ่งกำหนดว่ารัฐจะสามารถบังคับให้ส่งมอบหรือให้เก็บข้อมูลผู้ใช้ได้มากน้อยเพียงใด TUKTUKVPN ดำเนินงานภายใต้กฎหมายไทย ซึ่งกำหนดให้ผู้ให้บริการต้องเก็บข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์บางประเภท ควรพิจารณาข้อนี้ควบคู่กับนโยบายการเก็บข้อมูลเอง

ภาวะที่ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตจงใจจำกัดความเร็วของทราฟฟิกบางประเภทหรือทั้งการเชื่อมต่อ VPN อาจปิดบังรายละเอียดบางอย่างของแอป แต่ ISP ยังมองเห็นทราฟฟิก VPN และอาจจำกัด VPN หรือทราฟฟิกทั้งหมดได้ แอปที่ช้าเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าเกิด throttling เพราะความแออัดและเส้นทางก็อาจเป็นสาเหตุ ควรเทียบการเชื่อมต่อจริงตอนเปิดและปิด VPN แทนการคาดว่า VPN จะแก้ได้เสมอ

การโทรด้วยเสียงหรือวิดีโอผ่านอินเทอร์เน็ตแทนเครือข่ายโทรศัพท์ เช่น WhatsApp, FaceTime, Zoom บางประเทศจำกัดการใช้งาน — ที่รู้จักกันดีคือ UAE ซึ่งบล็อกแอปโทรจำนวนมากเพื่อคุ้มครองบริการโทรคมนาคมที่มีใบอนุญาต เราไม่อ้างผลเรื่องการโทรผ่าน VPN บนเครือข่ายแบบนั้น และกฎหมายท้องถิ่นยังบังคับใช้เสมอ เรื่องนี้สำคัญที่สุดกับนักเดินทางและคนที่อยู่ต่างประเทศที่พึ่งการโทรกลับบ้านฟรี